Theano Papaioannou
Η πρόθεση της ΔΟΕ να μειώσει τα αθλήματα του Ολυμπιακού προγράμματος εν όψει του Μπρίσμπεϊν 2032 έχουν δημιουργήσει ερωτηματικά για την παραμονή της μαραθώνιας κολύμβησης στην κορυφαία αθλητική διοργάνωση του πλανήτη, καθώς οι αρμόδιοι φαίνεται να τη «φωτογραφίζουν» ως ένα από τα υποψήφια αθλήματα που κατά την γνώμη τους δεν πληρούν πλέον τα κριτήρια των Ολυμπιακών Αγώνων.
Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή έχει ήδη κάνει γνωστή την πρόθεσή της να μειώσει τον όγκο των αθλημάτων στο Ολυμπιακό πρόγραμμα του 2032 ήδη από τη σύνοδο του Μιλάνου τον περασμένο Φεβρουάριο με την ίδια την Κίρστι Κόβεντρι να κάνει λόγο για «δύσκολες αποφάσεις, που όμως είναι απαραίτητες για να διατηρηθούν ισχυροί και βιώσιμοι οι Ολυμπιακοί Αγώνες».
Η παραπάνω δήλωση σε συνδυασμό με τις σκέψεις για μείωση των αθλημάτων από 36 στο Λος Άντζελες το 2028 σε 28 στο Μπρίσμπεϊν το 2032 αποτυπώνει έμμεσα την αποχώρηση τεσσάρων αθλημάτων (σ.σ συν τα τέσσερα που προστέθηκαν από τους διοργανωτές του LA 2028 ως νέες προτάσεις, τα οποία έχουν σίγουρη θέση μόνο στη συγκεκριμένη διοργάνωση), βάζοντας απευθείας στο στόχαστρο το μέλλον των αποκαλούμενων «μη τηλεοπτικών αθλημάτων», μεταξύ των οποίων εντάσσεται και ένα από τα πιο απαιτητικά αθλήματα του υγρού στίβου: η μαραθώνια κολύμβηση.
Βρισκόμενοι, λοιπόν, εν αναμονή της ανακοίνωσης του επίσημου Ολυμπιακού προγράμματος του 2032, το οποίο έχει μετατεθεί για το τελευταίο τρίμηνο του 2026 με αρχές 2027 (σ.σ παρότι είθισται να ανακοινώνεται επτά χρόνια πριν από την εκάστοτε διοργάνωση), οι συζητήσεις το τελευταίο εξάμηνο έχουν επικεντρωθεί γύρω από τα αθλήματα που είναι πιθανό να έρθουν αντιμέτωπα με τον αποκλεισμό.
Τι είναι η μαραθώνια κολύμβηση και σε τι διαφέρει με την κλασική;
Μιλάμε για ένα άθλημα που ανήκει στο Ολυμπιακό πρόγραμμα από το 2008, έκανε πρεμιέρα στα Παγκόσμια Πρωταθλήματα το 1991 και ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα της κολύμβησης, καθώς πέρα από τα τεχνικά σημεία της κλασικής κολύμβησης απαιτεί αντοχή, στρατηγική και διαχείριση αστάθμητων παραγόντων όπως οι καιρικές συνθήκες, ο κυματισμός του νερού και η θερμοκρασία, λόγω της διεξαγωγής του σε φυσικούς όγκους νερού (ποτάμι, θάλασσα, λίμνη), περιβάλλον πολύ διαφορετικό από την πισίνα. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες οι αθλητές/ριες αγωνίζονται στην απόσταση των 10χλμ, ενώ στις υπόλοιπες μεγάλες διοργανώσεις υπάρχουν επιπλέον τα 5χλμ, 3χλμ νοκ-άουτ σπριντ και η σκυταλοδρομία 4Χ1500μ mixed (παλαιότερα υπήρχε και το αγώνισμα των 25χλμ).
Να θυμίσουμε ότι το άθλημα έχει ανεβάσει την Ελλάδα στο βάθρο των Ολυμπιακών Αγώνων στο Ρίο το 2016, με το αργυρό του Σπύρου Γιαννιώτη, του μόνου Έλληνα κολυμβητή μαζί με τον Απόστολο Χρήστου που έχει κατακτήσει μετάλλιο μετά τη διοργάνωση του 1896. Επιπλέον, έχει χαρίσει στον Άλκη Κυνηγάκη την 5η θέση στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο το 2021 και φέρνει σταθερά διακρίσεις στη χώρα μας τόσο στις διοργανώσεις Α/Γ όσο και στις ηλικιακές κατηγορίες.
Το μεγάλο δίλημμα: Εμπορική απήχηση Vs Ολυμπιακή ιστορία
Αδιαμφισβήτητα το άθλημα έχει τον δικό του διακριτό χαρακτήρα, όπως φαίνεται και από τα παραπάνω, αλλά παράλληλα διατηρεί άρρηκτη σύνδεση με την κλασική κολύμβηση, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι στους πρώτους τρεις Ολυμπιακούς Αγώνες όλα τα αγωνίσματα της κολύμβησης διεξήχθησαν εκτός πισίνας σε φυσικό περιβάλλον (σ.σ στους Ολυμπιακούς του 1896 η κολύμβηση πραγματοποιήθηκε στην Μαρίνα Ζέας).
Ο βασικός παράγοντας που αυτή τη στιγμή έχει φέρει τη μαραθώνια κολύμβηση με το ένα πόδι έξω από το Ολυμπιακό πρόγραμμα δεν έχει να κάνει τόσο με το αγωνιστικό κομμάτι όσο με την εμπορική πλευρά των Αγώνων. Οι μειωμένες συμμετοχές στο Παρίσι (μόλις 49), τα χαμηλά ποσοστά δημοτικότητας και τηλεθέασης του αθλήματος σε συνδυασμό με την μη τηλεοπτική του φύση και τη δυσκολία πώλησης εισιτηρίων λόγω της οπτικής δυσκολίας παρακολούθησης της δράσης μειώνουν ομολογουμένως κατά πολύ την εμπορική αξία της μαραθώνιας κολύμβησης, σε μια διοργάνωση που τα έσοδα για τη ΔΟΕ άγγιξαν τα 4.4 δισεκατομμύρια το 2024.
Οι παράγοντες πολυπλοκότητα και ασφάλεια και κόστος
Η διεξαγωγή ενός αγώνα μαραθώνιας κολύμβησης απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό (κάμερες, συνεργείο, βάρκες, συνεχείς έλεγχοι των συνθηκών) σε σχέση με έναν αντίστοιχο σε πισίνα, με αποτέλεσμα να προκύπτει μεγάλο κόστος, ενώ παράλληλα ενέχει και κινδύνους για την υγεία των αθλητών/ριών που σχετίζονται με την ποιότητα του νερού. Ως εκ τούτου, οι αυξημένες ιατρικές και οργανωτικές απαιτήσεις που δημιουργούνται για την άρτια διεξαγωγή ενός αγώνα αυξάνουν την πολυπλοκότητά του και λειτουργούν επιβαρυντικά για την οργανωτική επιτροπή.
Προκειμένου να ελέγξει τα τεράστια κόστη η ΔΟΕ όρισε ανώτατο όριο συνολικών συμμετοχών στους Αγώνες τις 10.500, αρχή γινομένης από τους Ολυμπιακούς του Παρισιού το 2024, και με την ίδια λογική θα συνεχίζει σε Λος Άντζελες και Μπρίσμπεϊν. Σε αυτό το πλαίσιο, η μαραθώνια κολύμβηση προκαλεί αντικειμενικά την ελάχιστη «επιβάρυνση» σε σχέση με άλλα αθλήματα, καθώς αρκετοί κολυμβητές αγωνίζονται τόσο στην πισίνα όσο και στην ανοιχτή θάλασσα, επικαλύπτοντας τις διαθέσιμες θέσεις.
Φυσικά, κανείς δεν διαφωνεί στο ότι οι διοργανωτές πρέπει να συνυπολογίσουν πολλούς παράγοντες στην εξίσωση, αλλά το ερώτημα είναι ένα και παραμένει: Τελικά ποιος είναι υπεύθυνος για την προβολή, την ανάδειξη και την εφαρμογή καινοτομιών στο άθλημα; Η ΔΟΕ και η World Aquatics ή οι ίδιοι/ες αθλητές/ριες;
Οι αντιδράσεις από την πλευρά των αθλητών/ριών
Aπί την πλευρά των ίδιων των αθλητών υπάρχει μηδενική ανεκτικότητα στο ζήτημα. Απειλείται άμεσα η αθλητική τους υπόσταση και διακυβεύεται η ευκαιρία να εκπροσωπήσουν τη χώρα τους στην κορυφαία αθλητική διοργάνωση του πλανήτη. Η πιθανή αφαίρεση του αγωνίσματος θα σήμαινε αυτόματα περιορισμένες ευκαιρίες για Ολυμπιακή συμμετοχή στις μεγάλες αποστάσεις της πισίνας για αυτή την κατηγορία αθλητών με τις δεξιότητες που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Κορυφαία ονόματα του αθλήματος παγκοσμίως που κατάγονται από την Αυστραλία όπως η Μοέσα Τζόνσον και ο Νικ Σλόμαν έχουν αντιδράσει, τονίζοντας στο ΑΑP: «Το να χάσουμε αυτή την αγωνιστική διάσταση από τους Ολυμπιακούς Αγώνες και μαζί της τη δυνατότητα να εμπνέονται οι άνθρωποι και να ονειρεύονται τη συμμετοχή στους Ολυμπιακούς, θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για τη μαραθώνια κολύμβηση. Το άθλημά μας αποτελεί την αρχική μορφή της κολύμβησης στους Ολυμπιακούς Αγώνες, είναι η πιο παραδοσιακή και αυθεντική μορφή κολύμβησης στον κόσμο και είναι προσβάσιμη σε ανθρώπους από όλο τον κόσμο».
Μάλιστα, η αργυρή Ολυμπιονίκης του Παρισιού, Τζόνσον, έχει έρθει σε επαφή με την Αυστραλιανή Ολυμπιακή Επιτροπή και τη World Aquatics στην προσπαθειά της να διαφυλάξει το άθλημα, ενώ υπάρχει και διαδικτυακή λίστα υπογραφών για τους υποστηρικτές της μαραθώνιας κολύμβησης, στην οποία μπορεί να υπογράψει ο καθένας.
Την περασμένη Τετάρτη, η Αυστραλή έκανε μια ανάρτηση μετά από επικοινωνία με την World Aquatics, αμφισβητώντας δημόσια την αντιμετώπιση της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας καθώς και την υποστήριξή της στο άθλημα και άφησε αιχμές για την κατεύθυνση που δείχνουν οι τελευταίες εξελίξεις, εκλαμβάνοντας την απόλυτη υποστήριξη των συναθλητών της:
Ποια άλλα αθλήματα απειλούνται;
Η μαραθώνια κολύμβηση δεν είναι το μόνο άθλημα που απειλείται. Μεταξύ των αθλημάτων που βλέπουν την πόρτα της εξόδου το 2032 είναι: το μοντέρνο πένταθλο, η ελληνορωμαϊκή πάλη, το τραμπολίνο, η ορεινή ποδηλασία και το κανόε σλάλομ. Το τελευταίο κατά πάσα πιθανότητα θα αποφύγει τον αποκλεισμό, τουλάχιστον για το 2032, λόγω της παρουσίας της Αυστραλής χρησής Ολυμπιονίκη, Τζέσικα Φοξ, στο συμβούλιο της ΔΟΕ.
Πέρα από τον αποκλεισμό αθλημάτων, βέβαια, υπάρχει περίπτωση να αφαιρεθούν και επιμέρους αγωνίσματα κάποιων αθλημάτων για την αποσυμφόρηση του προγράμματος, όπως για παράδειγμα η αφαίρεση των 50μ πρόσθιο, ύπτιο και πεταλούδα στην κολύμβηση, που θα κάνουν πρεμιέρα στο Ολυμπιακό πρόγραμμα το 2028.
Να σημειωθεί ότι η εικόνα των Ολυμπιακών Αγώνων έχει αλλάξει δραματικά μέσα σε μόλις λίγες διοργανώσεις. Στο Λονδίνο το 2012 το πρόγραμμα περιλάμβανε 26 αθλήματα, στο Ρίο το 2016 ο αριθμός ανέβηκε στα 28, στο Τόκιο το 2020 έφτασε τα 33, στο Παρίσι το 2024 υπήρχαν 32 αθλήματα, ενώ το Λος Άντζελες το 2028 ο αριθμός θα φτάσει στο ιστορικό ρεκόρ των 36.
Η ΔΟΕ θα καθορίζει το μέλλον του αθλήματος
Η επίσημη ανακοίνωση από τη ΔΟΕ δεν αργεί. Την αναμένουμε μέσα στους επόμενους μήνες και σίγουρα θα είναι καθοριστική. Ωστόσο, η μάχη για το Ολυμπιακό πρόγραμμα του 2032 δεν αφορά μόνο την μαραθώνια κολύμβηση, αλλά έχει ανοίξει ένα ευρύτερο θέμα συζήτησης σχετικά με το ίδιο το μοντέλο των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων και τα κριτήρια που το διαμορφώνουν.
Σε κάθε περίπτωση, και μέχρι να ληφθούν οι τελικές αποφάσεις, το Λος Άντζελες θα φιλοξενήσει τους κορυφαίους κολυμβητές του κόσμου το 2028, δίνοντας μια ακόμα ευκαιρία στην ελίτ να λάμψει, με την ελπίδα ότι αυτή δεν θα είναι η τελευταία αναλαμπή του αθλήματος.
